بررسی مقایسه‌ای تأثیر استقلال کاری درک‌شده بر رفتار کاری نوآورانه با نقش میانجی خودکارآمدی خلاق و تعلق کاری در معلمان پایه اول و ششم ابتدایی

چکیده مقاله :

هدف پژوهش حاضر، بررسی مقایسه‌ای تأثیر استقلال کاری درک‌شده با رفتار کاری نوآورانه با میانجی‌گری خودکارآمدی خلاق و تعلق کاری در میان معلمان پایه اول و ششم ابتدایی بود. پژوهش از نظر هدف، کاربردی و از نظر روش، توصیفی ـ همبستگی با رویکرد مقایسه‌ای و مبتنی بر مدل‌یابی معادلات ساختاری بود. جامعه آماری شامل کلیه معلمان پایه اول به تعداد ۲۹۲ نفر و معلمان پایه ششم به تعداد ۲۴۰ نفر در دوره ابتدایی ناحیه ۲ شهر زاهدان بود. در گروه معلمان پایه ششم، تمامی ۲۴۰ عضو جامعه بررسی شدند و در گروه معلمان پایه اول نیز ۲۴۰ نفر به روش نمونه‌گیری غیر احتمالی و در دسترس انتخاب شدند. ابزارهای گردآوری داده‌ها شامل پرسشنامه استقلال کاری درک‌شده فریدمن (۱۹۹۹)، رفتار کاری نوآورانه هونگ و همکاران (۲۰۱۱)، خودکارآمدی خلاق کارووسکی و همکاران (۲۰۱۲) و تعلق کاری شافلی (۲۰۰۳) بود. داده‌ها با استفاده از نرم‌افزارهای SPSS و LISREL و از طریق ضریب همبستگی پیرسون، آزمون t مستقل و مدل‌یابی معادلات ساختاری تحلیل شدند. نتایج نشان داد استقلال کاری درک‌شده در مدل معلمان پایه اول، از طریق خودکارآمدی خلاق و تعلق کاری، به‌ترتیب دارای اثر غیرمستقیم 27/0 و 26/0 بر رفتار کاری نوآورانه بود. این اثرهای غیرمستقیم در مدل معلمان پایه ششم به‌ترتیب 19/0 و 05/0 به‌دست آمد. همچنین در هر دو گروه، مسیرهای مستقیم استقلال کاری درک‌شده به رفتار کاری نوآورانه، خودکارآمدی خلاق و تعلق کاری و نیز مسیرهای خودکارآمدی خلاق و تعلق کاری به رفتار کاری نوآورانه از نظر آماری معنادار بودند. نتایج آزمون t مستقل نیز نشان داد میانگین متغیرهای پژوهش در دو گروه معلمان پایه اول و ششم تفاوت معناداری داشت. در مجموع، یافته‌ها نشان داد خودکارآمدی خلاق و تعلق کاری در رابطه میان استقلال کاری درک‌شده و رفتار کاری نوآورانه معلمان نقش میانجی دارند؛ بااین‌حال، با توجه به مقطعی و همبستگی‌بودن پژوهش، روابط مشاهده‌شده نباید به‌صورت علّی تفسیر شوند

چکیده انگلیسی :

The present study aimed to examine and compare the effect perceived job autonomy and innovative work behavior through the mediating roles of creative self-efficacy and work engagement among first- and sixth-grade elementary school teachers. In terms of purpose, the study was applied, and in terms of methodology, it employed a descriptive-correlational design with a comparative approach based on structural equation modeling. The statistical population comprised all first-grade teachers (N = 292) and sixth-grade teachers (N = 240) working in elementary schools in District 2 of Zahedan. All 240 sixth-grade teachers were included in the study, while 240 first-grade teachers were selected through non-probability convenience sampling. Data were collected using Friedman’s Perceived Job Autonomy Questionnaire (1999), Hong et al.’s Innovative Work Behavior Questionnaire (2011), Karwowski et al.’s Creative Self-Efficacy Questionnaire (2012), and Schaufeli’s Work Engagement Questionnaire (2003). The results showed that, in the model for first-grade teachers, perceived job autonomy had indirect effects of 0.27 and 0.26 on innovative work behavior through creative self-efficacy and work engagement, respectively. The corresponding indirect effects in the model for sixth-grade teachers were 0.19 and 0.05, respectively. Moreover, in both groups, the direct paths from perceived job autonomy to innovative work behavior, creative self-efficacy, and work engagement, as well as the direct paths from creative self-efficacy and work engagement to innovative work behavior, were statistically significant

منابع و مأخذ:

آقابابایی، راضیه؛ رحیمی، حمید (1402). نقش واسطه ای تسهیم دانش در تاثیر جو نوآورانه بر رفتارهای نوآورانه (نمونه پژوهش: معلمان شهر کاشان)، مدیریت دانش سازمانی، 12(21): 242-268.
ابراهیمی اسدآبادی، رویا؛ برزگر بفرویی، کاظم (1401). رابطه ذهن آگاهی با خودکارآمدی خلاق در معلمان مدارس با نیازهای ویژه: نقش واسطه‌ای تاب‌آوری روانشناختی، روانشناسی افراد استثنایی، 12(45): 69-88.
ایمانی گله پرده سری، محمد نقی؛ حنیفی، فریبا؛ ملاحسینی، علی (1401). ارائه مدل افزایش تعلق خاطر کاری اساتید دانشگاه آزاد اسلامی، پژوهش های روان شناسی اجتماعی، 12(45): 101-102.
اصلاني، شيلان؛ غلامي پل بصره، علي؛ قزاگوزلو، زهرا؛ عبدي فتح آباد، محمد؛ قراگوزلو، سميه (١٣٩٩). بررسي رابطه استقلال شغلي و بهزيستي كاركنان با تاكيد بر نقش ميانجي معنويت سازماني معلمان مدارس ابتدايي شهرستان بوكان سال تحصيلي ،٩٨-٩٩ هفتمين كنفرانس بين المللي روانشناسي، علوم تربيتي و سبك زندگي.
حیدری، مرضیه؛ زارعی، زهرا؛ نجفی، معصومه ؛ هاشمی، رویا (1403). بررسی رابطه بین جو سازمانی و رفتار نوآورانه با توجه به نقش میانجی خلاقیت کارکنان، تعالی منابع انسانی، 16: 103-117.
دهقانی زاده، مرضیه؛ بنی اسد، مهدی (1403). تاثیر طردشدگی در محیط کار بر رفتار خلاقانه کارکنان با تاکید بر نقش کامیابی، تعلق خاطر کاری و عزت نفس مبتنی بر سازمان، چشم انداز مدیریت دولتی، 58: 89-110.
زارعی موسویه، زهرا (1403). تأثیر رهبری تحول آفرین بر رفتار کاری نوآورانه: نقش میانجی انگیزه برای یادگیری وظیفه و جو نوآوری، کاوش‌های نوسن در علوم محاسباتی و مدیریت رفتاری، 2(2): 1-26.
سلیمی، سمانه؛ قنبری، محسن (1401). نقش تناسب فرد با شغل بر رفتارهای کاری نوآورانه با میانجی‌گری استقلال شغلی و اشتیاق شغلی معلمان، مشاوره شغلی و سازمانی، 14(1): 119-140.
شعبانی، زهرا ؛ قنبری پناه، مینو ؛ یارمرادی، فاطمه (1402). پیش بینی تعهد حرفه ای براساس خود کارآمدی و رفتار نوآورانه معلمان مدارس استثنایی لرستان، پویش در آموزش علوم انسانی، 8(31): 117-140.
شکرریز، جواد و فرهادی قافی، سجاد (1403). بررسی تاثیر رهبری اصیل بر رفتار کاری نواورانه با نقش میانجی معنی داری شغل و خودکارامدی خلاق در اداره آموزش و پرورش شهر ایذه،سیزدهمین کنفرانس بین المللی مدیریت، حسابداری و توسعه اقتصادی.
شعبانی، مجید؛ رضایی، عباس (1402). بررسی رابطه بین انگیزش شغلی با تعهد سازمانی و تعلق سازمانی معلمان مقطع ابتدایی شهر بردسکن،ششمین همایش بین المللی روانشناسی، علوم تربیتی و مطالعات اجتماعی، همدان.
طهماسب زاده شيخلار، داود؛ عظيم پور، احسان؛ شيخي، موريس (١٣٩٨). مدل تأثير علّي خودارزشيابي محوري، استقلال شغلي و سرسختي شغلي بر عملكرد شغلي معلمان. مطالعات اندازه گيري و ارزشيابي آموزشي، 9(25): 199-218.
عامری، مریم؛ فرهادپور، محمدرضا (1402). تاثیر رفتار گردآوری و اشتراک دانش بر رابطه بین استقلال شغلی و رفتار نوآورانه کتابداران کتابخانه‌های دانشگاهی اهواز، تحقیقات کتابداری و اطلاع رسانی دانشگاهی، 57(4): 1-18.
عزيزي، نعمت اله؛ بلندهمتان، كيوان؛ ساعدي، پيمان (١٣٩٨). زمينه‌ها و عوامل خلاقيت در تدريس معلمان خلاق در مدارس ابتدايي ومتوسطه مناطق روستايي. تدريس پژوهي، 7(2): 112-145.
فراقی، مریم؛ جنانی، حمید (1397). تأثیر خوش بینی پیشرفت شغلی بر تعلق خاطر و کامیابی در کار دبیران تربیت بدنی شهر ارومیه، دانشگاه فرهنگیان، 3(3): 71-90.
فلاحی، امیر؛ عبدی، علی (1398). بررسی رابطه ی بین تعلق خاطر کاری با رفتار نوآورانه معلمان مقطع ابتدایی شهرستان نورآباد لرستان، رویکرید نو در علوم تربیتی، 1(2): 39-47.
قائدی جشنی، محمدصادق؛ محمدجانی، صدیقه (1404). نقش ميانجي استقلال كاري در رابطه صلاحيت حرفه اي با تدريس خلاقانه دبيران دوره متوسطه شهرستان سرچهان، مطالعات روانشناسی و علوم تربیتی، 7(97): 299-313.
قربانی، فاطمه؛ اسلامی، قاسم؛ افخمی روحانی، حسین (1402). بررسی تأثیر رهبری متناقض‌نما بر خلاقیت با نقش میانجی خودکارآمدی خلاقانه و هویت‌یابی با رهبر و نقش تعدیل‌گر فشار بارکار و نیاز کارکنان به ثبات شناختی، پژوهشنامه مدیریت تحول، 15(2): 44-89.
کرامتی تولائی، سعید؛ شبانی، مجید؛ رضایی، عباس (1402). بررسی رابطه بین انگیزش شغلی با تعهد سازمانی و تعلق سازمانی معلمان مقطع ابتدایی شهر بردسکن،ششمین همایش بین المللی روانشناسی، علوم تربیتی و مطالعات اجتماعی،همدان.
گودرزی، صمد؛ عباسی، سلیم؛ صابری، علی؛ حسین پور، اسکندر (1400). تاثیر اخلاق حرفه ای معلمان تربیت بدنی بر بهزیستی روانشناختی آنان با نقش میانجی خودکارآمدی، پژوهش در ورزش تربیتی، 9(22): 139-162.
ممانی، رعنا؛ قلعه‌ای، علیرضا؛ عبدیان، هاشم (1398). بررسی آزمون نقش میانجی استقلال شغلی درک شده در رابطه‌ی بین خودکارآمدی اعضای هیات علمی با فرسودگی، درگیری و بیگانگی شغلی، پیشرفت‌های نوین در روانشناسی، 2(15): 33-50.
معینی کربکندی، منصوره؛ طبرسا، غلامعلی (1403). تاثیر خودکارآمدی و خوش‌بینی بر عملکرد شغلی با نقش میانجی تعلق خاطر کاری، چشم انداز مدیریت دولتی، 57: 17-35.
مختاری کرچگانی، مینا؛ سلیمی، سمانه (1402). تأثیر خود کار آمدی شغلی بر توسعه حرفه ای و رفتارهای کاری نوآورانه با نقش میانجی نشاط کاری معلمان ابتدایی شهر آبادان، رهیافتی نو در مدیریت آموزشی، 61: 66-77.
معینی کربکندی، منصوره؛ طبرسا، غلامعلی (1403). تاثیر خودکارآمدی و خوش‌بینی بر عملکرد شغلی با نقش میانجی تعلق خاطر کاری، چشم انداز مدیریت دولتی، 57: 17-35.
موسویان، سیدعلی اصغر؛ محمدزاده، زیبا (1399). رابطه فرسودگی شغلی با تعلق کاری معلمان ومدیران مدارس، ششمین همایش ملی پژوهش‌های نوین در حوزه علوم انسانی، اقتصاد و حسابداری.
نعمتی، خدیجه (1402). بررسی رابطه سبک رهبری مشارکتی در تعلق خاطر سازمانی معلمان مقطع ابتدایی شهرستان زنجان سال تحصیلی ۱۴۰۲-۱۴۰۳، دومین کنفرانس ملی مطالعات خانواده و مدرسه، بندرعباس.
یوسفی پور، سهیلا ؛ دالوند، نرگس (1403). بررسی رابطه سرسختی شغلی با تعلق کاری و رفتارهای کاری نواورانه آموزگاران دبستان های دخترانه شهر اندیمشک، کنفرانس یافته های نوین در مدیریت، روانشناسی و حسابداری»مجموعه مقالات دومین کنفرانس بین المللی و سومین کنفرانس ملی یافته های نوین در مدیریت، روان شناسی و حسابداری .
Albert, P., Ibrahim, M., Emmanuel, A (2018). Transformational leadership and job satisfaction: the moderating effect of .contingent reward, Leadership & Organization, Development Journal, DOI 10.1108/LODJ-11-2017-0358
Bakker, A. B., & Demerouti, E. (2017). "Job Demands-Resources Theory: Taking Stock and Looking Forward". Journal of Occupational Health Psychology, 22, 273-285.
Baker, W.E., Mukherjee, D. & Perin, M.G. (2022). Learning orientation and competitive advantage: A critical synthesis and future directions, Journal of Business Research, 144. 863-873.
Bui, S., Le-Nguyen, K., Bui, Q. N., Jacks, T., & Palvia, P. (2021). IT Workplace Preferences, Job Demands, and Work Exhaustion. Journal of Computer Information Systems, 1-12.
Bunjak, A., Hafenbrack, A. C., Černe, M., & Arendt, J. F. W. (2022). "Better to be optimistic, mindful, or both? The interaction between optimism, mindfulness, and task engagement ". Journal of Occupational and Organizational Psychology, 95, 595– 623.
Cayır, A., & Ulupınar, S. (2021). "The relationship among educational skills, general selfefficacy perceptions and performance in nursing instructors". Nurse Education Today, 107, 105129.
Chaubey, A. Sahoo, C. K. & Khatri, N, (2019), Relationship of transformational leadership with employee creativity and organizational innovation: A study of mediating and moderating influences, Journal of Strategy and Management, 12(1), 61-82.
Chen, I-Shuo. (2017). Work Engagement and Its Antecedents and Consequences: A Case Of Lecturers Teaching Synchronous Distance Education Courses. Computers In Human Behavior. 72: 655-663.
Chen, Y. (2024). Teacher Autonomy, Creative Self-efficacy, and Innovative Behavior: Perspectives from Chinese University EFL Teachers. Arab World English Journal, 15(2), 73–86
Chen, L., & Zhang, J. (2024). The influence of transformational leadership on employee creativity: A meta-analysis. Journal of Leadership & Organizational Studies, 30(2), 123-139.
Chhajer, R., Rose, E. L. Joseph, T. (2018). "Role of Self-efficacy, Optimism and Job Engagement in Positive Change: Evidence from the Middle East". Vikalpa: The Journal for Decision Makers, 43(4), 222–235.
Deng, Q., Zheng, B., & Chen, J. (2020). The relationship between personality traits, resilience, school support, and creative teaching in higher school physical education teachers. Frontiers in Psychology, 11, 568906.
Erbas, A. K., & Bas, S. (2019). The contribution of personality traits, motivation, academic risk-taking and metacognition to the creative ability in mathematics. Creativity Research Journal, 27 (4), 299-307.
Gibbs, B. W. (2018). Valuing creativity in the higher education sector: what price the creative knowledge economy? International journal of pedagogies and learning, 4 (3), 5-12
Gkontelos, A. Vaiopoulou, Julie. Stamovlasis, Dimitrios (2023) Teachers’ Innovative Work Behavior as a Function of Self-Efficacy, Burnout, and Irrational Beliefs: A Structural Equation Model, European Journal of Investigation in Health, Psychology and Education: 10th Anniversary), 2023, 13 (2), 403-418.
Guo, Y., Jin, J. & Yim, S. H. (2023). Impact of Inclusive Leadership on Innovative Work Behavior: The Mediating Role of Job Crafting. Administrative Sciences, 13(1), 4.
Gonzales, M. M., Garza, T., & Leon-Zaragoza, E. (2024). Generating Innovative Ideas for School Improvement: An Examination of School Principals. Education Sciences, 14(6), 650.
Huang, Y., Liu, Q., & Wang, X. (2024). The role of transformational leadership in enhancing employee knowledge sharing: A longitudinal study. Journal of Knowledge Management, 28(3), 567-583. https://doi.org/10.1108/10/JKM-11- 2022-0577
Kim, J. Y., Choi, D. S., Sung, C. S., & Park, J. K. (2018). The role of problem solving ability on innovative behavior and opportunity recognition in university students. Journal of Open Innovation: Technology, Market, and Complexity, 4 (4), 2-13.
Liopis, O., Foss, N. J. (2016). Understanding the climate-knowledge sharing relation: the moderating roles of intrinsic motivation and job autonomy. European Management Journal. 34, P. p. 135–144.
Karpacz, J. & Wojcik-Karpacz, A. (2024). The relationship between learning orientation, firm performance and market dynamism in MSMEs operating in technology parks in Poland: an empirical analysis, Central European Management Journal, Vol. 32 No. 2, pp. 216- 232.

.Kozbelt, A., Beghetto, R. A., & Runco, M. A. (2020). Theories of creativity. The Cambridge handbook of creativity, 20-47. Li, K., Wijaya, T. T., Chen, X., & Harahap, M. S. (2024). Exploring the factors affecting elementary mathematics teachers’ innovative behavior: An integration of social cognitive theory. Scientific Reports, 14(1), 2108.
Magni, F., Gong, Y., Chao, M. M. (2021). "A longitudinal examination of the reciprocal relationship between goal orientation
.and performance: The mediating role of self-efficacy". Personality and Individual Differences Mutonyi, B. R., Slåtten, T., & Lien, G. (2020). Organizational climate and creative performance in the public sector. European Business Review.
Nasirpour, S., Malki Avarsin, S., & Yari Jaj Atalo, J. (2024). Structural equation modeling of the relationship between interactive leadership style and perceived organizational support with mental well-being: The mediating role Of psychological hardiness Educational Leadership Research, 8(32), 7-38. https://doi.org/10.22054/jrlat.2024.79972.1748.
Rajapakse, C., Ariyarathna, W., & Selvakan, S. (2024). A self-efficacy theory-based study on the teachers' readiness to teach artificial intelligence in public schools in Sri Lanka. arXiv preprint arXiv:2412.19425.
Rouhi, M., & Hosseini, M. (2021). A review of the concept and strategies for improving job autonomy in Iranian government organizations. The 2nd National Conference on Management, Economics, and Islamic Sciences, Tehran
Smilansky, L. (2018). A psychometric study of the teacher workautonomy scale with a Sample of U. S teachers. Theses and Dissertations. paper 1092.
Saremi, M., Fallah, M R. (2013). Subjective fatigue and medical errors among nurses in an educational hospital. ioh 2013; 10 (4) :1- 8. http://ioh.iums.ac.ir/article-1-805 (In Persian)
Swaroop, P., & Dixit, V. (2018). Employee engagement, work autonomy and innovative work behaviour: An empirical study. International Journal of Innovation, Creativity and Change, 4(2), 158-176
Tsen, Mung Khie & Gu, Manli & Tan, Chee Meng & Goh, See. (2021). Effect of Flexible Work Arrangements on Turnover Intention: Does Job Independence Matter?. International Journal of Sociology. 51. 1-22.
Tisu, Luca, Lupșa, Daria, Vîrgă, Delia, Rusu, Andrei (2020). "Personality characteristics, job performance and mental health the mediating role of work engagement". Personality and Individual Differences, 153, 109644
Tladinyane, R., & Van der Merwe, M (2016). Career adaptability and employee engagement of adults employed in an insurance company: An exploratory study. SA Journal of Human Resource Management, 14(1), 1-9
Volmer, J., Spurk, D., & Niessen, C. (2012). Leader–member exchange (LMX), job autonomy, and creative work involvement. The leadership quarterly, 23(3), 456-465.
Wang, J., & Caiga, B. T. (2024). Creative Teaching Ability, Motivation, and Self-Efficacy Among Art And Design Teachers in Chinese Universities. Asia Pacific Journal of Management and Sustainable Development, 12(2), 62–70.
Wang, L., & Dai, J. (2024). Screening English teachers’ professional identity, autonomy, and creativity and their relations with their success. Thinking Skills and Creativity, 52, 101535.
Yang, C. (2024). Teacher Autonomy, Creative Self-efficacy, and Innovative Behavior: Perspectives from Chinese University EFL Teachers. Arab World English Journal, 15 (2). 73-86.
Zhong, Y. (2024). Organizational Commitment Strategies to Improve Employees. Advances in Economics, Management and Political Sciences, 119, 93–98.
Zhao, R., & Liu, L. (2024). Transformational leadership and knowledge sharing: A review and meta-analysis. European Journal of Work and Organizational Psychology, 33(1), 15-34.