مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوری فصلنامه نوآوری و ارزش آفرینی 2717-0454 14 28 2025 9 28 Management Analysis of Claims Resulting from Delays in Construction Projects and Presentation of a Standard Claims Management Model تحلیل مدیریتی دعاوی ناشی از تأخیر در پروژه‌های عمرانی و ارائه مدل استاندارد مدیریت دعاوی 181 198 fa مهدی فضیلتی دانشگاه آزاد نجف آباد رسول شهبازی گرمتان دانشگاه آزاد نجف آباد 2026 1 13 <p style="text-align: justify;">The present research aims to reconstruct the institutional logic of the formation of claims arising from delays in Iran's civil projects and is based on the premise that delays, contrary to common belief, are not merely temporal or technical phenomena, but the result of a network interaction of legal, managerial, and process weaknesses. The main issue of the research is to explain how gaps in the division of responsibilities, deficiencies in documentation, and disruptions in the information cycle create the capacity to turn a simple temporal event into a complex legal conflict. To answer this issue, a qualitative-analytical approach has been employed, based on three-level thematic analysis, comparative legal analysis, reconstruction of the "delay-claim" process, and causal modeling with DEMATEL. The research data were collected from contractual documents, arbitration files, project reports, and international standards, and after open, axial, and selective coding, organized into three legal, managerial, and process axes. The final synthesis of the research presents the three-axis claim production model in which delay turns into definite dispute only when the three mentioned gaps are simultaneously active. This model provides a basis for developing a standard delay claims management model and shows that controlling temporal conflicts is possible only with integrated reform of legal, managerial, and process platforms</p> <p style="text-align: justify;">پژوهش حاضر با هدف بازسازی منطق نهادی شکل&zwnj;گیری دعاوی ناشی از تأخیرات در پروژه&zwnj;های عمرانی ایران انجام شده و بر این پیش&zwnj;فرض استوار است که تأخیرات، برخلاف تصور رایج، پدیده&zwnj;هایی صرفاً زمانی یا فنی نیستند، بلکه حاصل تعامل شبکه&zwnj;ای ضعف&zwnj;های حقوقی، مدیریتی و فرآیندی&zwnj;اند. مسئله اصلی پژوهش تبیین این است که چگونه خلأ در تقسیم مسئولیت&zwnj;ها، نقص در مستندسازی و اختلال در چرخه اطلاع&zwnj;رسانی، ظرفیت تبدیل یک رویداد زمانی ساده به تعارض حقوقی پیچیده را ایجاد می&zwnj;کند. برای پاسخ به این مسئله، رویکردی کیفی–تحلیلی به&zwnj;کار گرفته شده که بر تحلیل مضمون سه&zwnj;سطحی، تحلیل تطبیقی حقوقی، بازسازی فرآیند «تأخیر–ادعا» و مدل&zwnj;سازی علّی DEMATEL استوار است. داده&zwnj;های پژوهش از اسناد قراردادی، پرونده&zwnj;های داوری، گزارش&zwnj;های پروژه و استانداردهای بین&zwnj;المللی گردآوری شده و پس از کدگذاری باز، محوری و انتخابی، در قالب سه محور حقوقی، مدیریتی و فرآیندی سامان&zwnj;دهی شده&zwnj;اند. تحلیل تطبیقی، جایگاه این محورها را در مقایسه با نظام&zwnj;های انگلستان، آمریکا و استرالیا روشن کرده است. تحلیل فرآیندی نشان می&zwnj;دهد که خلل در دو مرحله اخطار اولیه و تحلیل تأثیر زمانی، عامل اصلی تبدیل تأخیر به ادعاست. مدل&zwnj;سازی DEMATEL نیز ساختار علّی شبکه میان سه محور را آشکار ساخته است. سنتز نهایی پژوهش الگوی سه&zwnj;محوری تولید دعوی را ارائه می&zwnj;کند که در آن تأخیر، تنها زمانی به اختلاف قطعی تبدیل می&zwnj;شود که سه شکاف یادشده به&zwnj;طور هم&zwnj;زمان فعال باشند. این الگو مبنایی برای تدوین مدل استاندارد مدیریت دعاوی تأخیرات فراهم می&zwnj;کند و نشان می&zwnj;دهد که کنترل تعارضات زمانی تنها با اصلاح یکپارچه بسترهای حقوقی، مدیریتی و فرآیندی امکان&zwnj;پذیر است.</p>

http://journalie.ir/fa/Article/Download/52792